Mehnat kodeksiga ko‘ra, o‘z xohishingiz bilan ketish uchun ish beruvchini 14 kalendar kun oldin yozma ogohlantirasiz, oxirgi ish kuningizda esa sizga maosh qoldig‘i, foydalanilmagan ta’til uchun kompensatsiya va mehnat daftarchasi berilishi shart. Keyingi ish uchun imkoniyat ko‘p: 2026-yil 19–25-oktabr kunlari Cloz’ga 5 229 ta vakansiya joylandi.
Quyida ariza namunasi, ogohlantirish muddatlari va oxirgi kun uchun tekshiruv ro‘yxati bor. Har bir qoida yonida Mehnat kodeksining moddasi ko‘rsatilgan.
Ishdan bo‘shash uchun necha kun oldin ogohlantirish kerak
Asosiy qoida 160-moddada: xodim ish beruvchini 14 kalendar kun oldin yozma shaklda ogohlantirib, shartnomani bekor qilishga haqli. Bu muddatsiz shartnomaga ham, muddati hali tugamagan muddatli shartnomaga ham tegishli.
Ba’zi xodimlar uchun muddat boshqacha:
- tashkilot rahbari — 2 oy, uning o‘rinbosarlari, bosh buxgalter va alohida bo‘linma rahbari — 1 oy (489-modda);
- mikrofirma xodimi — 7 kalendar kun (506-modda);
- mavsumiy xodim — 3 kalendar kun (494-modda);
- vaqtinchalik ishdagi xodim — 3 kalendar kun (499-modda).
Muddat ish beruvchi arizangizni olgan kunning ertasidan boshlanadi. Masalan, arizani 1-noyabrda topshirsangiz, 14 kun 2-noyabrdan sanaladi.
Yana uchta muhim qoida (160-modda):
- Ikki tomon kelishsa, sizni 14 kun tugamasdan ham bo‘shatish mumkin.
- O‘qishga kirgan, pensiyaga chiqqan yoki saylanadigan lavozimga saylangan bo‘lsangiz va ishni davom ettira olmasangiz, ish beruvchi shartnomani siz so‘ragan sanada bekor qilishi kerak.
- Muddatli shartnomani muddatidan oldin bekor qilsangiz, shartnomada neustoyka (jarima) to‘lash sharti bo‘lishi mumkin. Shartnomangizni oldindan o‘qing.
Ishdan bo‘shash arizasini qanday yozish kerak
Ariza qisqa bo‘ladi. Unda kimga, kimdan, nima so‘ralayotgani, sana va imzo bo‘lsa yetarli. Ketish sababini yozish shart emas: qonun sizdan sabab talab qilmaydi.
Ariza namunasi
[Tashkilot nomi] direktori [F. I. Sh.]ga [lavozimingiz] [F. I. Sh.]dan Ariza Meni 2026-yil [sana]dan o‘z xohishimga ko‘ra egallab turgan lavozimimdan ozod qilishingizni so‘rayman. [Sana] [Imzo]
Arizada so‘ragan sanangiz ogohlantirish muddatidan oldin bo‘lsa, bu ish beruvchi bilan kelishuvni talab qiladi. Kelishuv bo‘lmasa, 14 kun baribir o‘tishi kerak.
Arizani qanday topshirish
- Arizani ikki nusxada yozing.
- Birini kadrlar bo‘limiga yoki rahbarga bering.
- Ikkinchi nusxangizga qabul qilgan odam sana va imzo qo‘ysin. Bu ogohlantirish qachon boshlanganini isbotlaydi.
- Arizani olishdan bosh tortishsa, uni pochta orqali topshirish haqida xabarnoma bilan yuboring. Bunda muddat ish beruvchi xatni olgan kunning ertasidan boshlanadi (160-modda).
Fikringizdan qaytsangiz, arizani ogohlantirish muddatining oxirgi ish kuni tugaguncha qaytarib olishingiz mumkin (160-modda). Muddat tugab, sizni bo‘shatishmasa va siz ishlashda davom etsangiz, ariza o‘z kuchini yo‘qotadi.
Oxirgi ish kuni ish beruvchi nimalarni to‘lashi shart
- hali olinmagan maosh;
- foydalanilmagan barcha asosiy va qo‘shimcha ta’tillar uchun pul kompensatsiyasi (234-modda);
- qonun, ichki hujjat yoki shartnomangizda yozilgan boshqa to‘lovlar.
Agar o‘sha kuni ishda bo‘lmasangiz, siz hisob-kitobni talab qilganingizdan keyin 3 kundan kechiktirmay to‘lanishi kerak. Summa bo‘yicha kelisha olmasangiz, ish beruvchi hech bo‘lmaganda shubhasiz qismini shu muddatda to‘laydi. Ketganingizdan keyin oy, chorak yoki yil yakuni bo‘yicha mukofot hisoblansa, u ham talab qilganingizdan keyin 3 kun ichida to‘lanadi (172-modda).
Ishdan bo‘shatish nafaqasi haqida: 173-moddada u to‘lanadigan holatlar sanab o‘tilgan va o‘z xohishi bilan ketish ular orasida yo‘q. Lekin jamoa shartnomasi yoki mehnat shartnomangizda bunday to‘lov yozilgan bo‘lishi mumkin.
Ta’tilni olib, keyin ketish mumkinmi
Mumkin, agar bu jamoa shartnomasi, ichki hujjat yoki shartnomada nazarda tutilgan bo‘lsa yoki ish beruvchi bilan kelishsangiz (235-modda). Bunda yozma ariza berasiz va ta’tilning oxirgi kuni ishdan bo‘shash kuni hisoblanadi. Arizani ta’til boshlanguncha qaytarib olish mumkin.
Oxirgi kun uchun tekshiruv ro‘yxati
Mehnat daftarchasi yoki elektron mehnat daftarchasidan ko‘chirma qo‘lingizda (171-modda).
Shartnomani bekor qilish haqidagi buyruqning ko‘chirma nusxasi olingan (171-modda).
Oxirgi oy uchun maosh to‘liq hisoblangan.
Foydalanilmagan ta’til kunlari uchun kompensatsiya hisoblangan (234-modda).
Shartnomadagi boshqa to‘lovlar (mukofot, bonus) tekshirilgan.
Kerakli hujjatlarning tasdiqlangan nusxalari uchun yozma ariza berilgan (171-modda).
Ish noutbuki, kalit, forma va boshqa narsalar topshirilgan.
Ish chatlaridagi shaxsiy fayllaringiz saqlab olingan.
O‘sha kuni ishda bo‘lmasangiz, ish beruvchi keyingi ish kunidan kechiktirmay mehnat daftarchasini olib ketish yoki pochta orqali yuborishga rozilik berish haqida sizga xabar yuborishi kerak (171-modda).
Rahbarga ketishingizni qanday aytish kerak
Arizani topshirishdan oldin rahbar bilan yuzma-yuz gaplashing. U bu yangilikni boshqalardan yoki kadrlar bo‘limidan eshitmasin.
Nima deyish mumkin
“Bir daqiqangizni olsam bo‘ladimi? Men ishdan ketishga qaror qildim. Bugun ariza beraman, oxirgi kunim [sana] bo‘ladi. Shu kungacha ishlarni tartibli topshirishga yordam beraman. Kimga nimani topshirishni birga rejalashtirsak bo‘ladimi?”
Qisqa va xotirjam gapiring. Sababni aytmoqchi bo‘lsangiz, ijobiy shaklda ayting: “Boshqa yo‘nalishda o‘sish imkoniyati chiqdi.” Jamoa yoki rahbarni tanqid qilishga hojat yo‘q.
Rahbar maoshni oshirishni taklif qilsa, oldindan o‘ylab qo‘ying: bu sizni qoldiradimi? Maosh haqida qanday gaplashish bo‘yicha maslahatlar: suhbatda maosh haqida gaplashish.
Yaxshi munosabatda ketish va tavsifnoma olish
O‘zbekistonda ish bozori kichik: sobiq rahbaringiz keyingi ish beruvchingizni tanishi mumkin. Shuning uchun so‘nggi ikki hafta ham muhim.
- Ishlarni ro‘yxat qilib topshiring. Qaysi vazifa qayerda turgani, kontaktlar va parollar kimda ekanini yozib bering.
- Oxirigacha to‘liq ishlang. Kechikmang, “baribir ketyapman” deb ishni tashlab qo‘ymang.
- Hamkasblar bilan xayrlashing. Qisqa xabar yetarli: “Birga ishlaganimiz uchun rahmat.”
- Tavsifnoma yoki tavsiya so‘rang. Rahbardan qisqa yozma tavsifnoma yoki keyingi ish beruvchi qo‘ng‘iroq qilsa, siz haqingizda gapirishga rozilik so‘rang.
- Rezyumeni yangilang. Oxirgi ishdagi natijalaringizni yodingizda borida yozing: rezyume namunasi.
Yangi ish beruvchi suhbatda “Nega oldingi ishdan ketdingiz?” deb albatta so‘raydi. Bu savolga javob tayyorlash: ish suhbati savollari.
Ko‘p so‘raladigan savollar
Ishdan o‘z xohishi bilan bo‘shash uchun necha kun ishlash kerak?
Ko‘pchilik xodimlar uchun 14 kalendar kun: muddat ish beruvchi arizani olgan kunning ertasidan boshlanadi (160-modda). Rahbarlar, mikrofirma, mavsumiy va vaqtinchalik xodimlar uchun muddat boshqacha. Ish beruvchi rozi bo‘lsa, ertaroq ketish mumkin.
Ish beruvchi arizani imzolamasa nima qilish kerak?
Siz ruxsat so‘ramaysiz, balki ogohlantirasiz. Arizani xabarnomali pochta orqali yuboring: muddat ish beruvchi xatni olgan kunning ertasidan sanaladi (160-modda). Muddat tugagach, ishni tark etishga haqlisiz.
Ishdan ketganda ta’til puli beriladimi?
Ha. Shartnoma bekor qilinganda foydalanilmagan barcha yillik asosiy va qo‘shimcha ta’tillar uchun pul kompensatsiyasi to‘lanadi (234-modda). U oxirgi ish kuni boshqa to‘lovlar bilan birga beriladi (172-modda).
Ishdan bo‘shash arizasini qaytarib olsa bo‘ladimi?
Bo‘ladi: ogohlantirish muddatining oxirgi ish kuni tugaguncha (160-modda). Ta’tilni olib, keyin ketayotgan bo‘lsangiz, ta’til boshlanguncha qaytarib olasiz (235-modda).
O‘z xohishi bilan ketganda ishdan bo‘shatish nafaqasi to‘lanadimi?
173-moddadagi ro‘yxatda o‘z xohishi bilan ketish yo‘q. Jamoa shartnomasi yoki mehnat shartnomangizni tekshiring: ba’zan unda qo‘shimcha to‘lovlar yoziladi.
Keyingi ishni hozirdan qidirishni boshlang: Cloz’dagi yangi vakansiyalarni ko‘ring.
Ma’lumotlar qanday yig‘ildi
Manba: Cloz, ya’ni Telegram kanallari va ish beruvchilardan e’lon yig‘adigan sayt. 5 229 raqami — 2026-yil 19-oktabrdan 25-oktabrgacha (oxirgi 7 kun) Cloz’ga joylangan vakansiyalar soni. U 2026-yil 26-oktabrda Cloz’ning ochiq ma’lumotlaridan “oxirgi hafta” filtri bilan sanalgan.
Qonun qoidalari O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksidan (2023-yil 30-apreldan kuchga kirgan) olingan, matni lex.uz saytida 2026-yil 26-oktabrda tekshirilgan. Bu maqola huquqiy maslahat emas: murakkab holatda mehnat inspeksiyasi yoki yuristga murojaat qiling.
