Mehnat shartnomasi: imzolashdan oldin 10 ta tekshiruv

Yangilangan: 2026-yil 26-oktabr. Qonun moddalari — O‘zbekiston Mehnat kodeksidan (lex.uz).

Mehnat shartnomasini imzolashdan oldin beshta narsani tekshiring: ish joyi, vazifangiz, ish boshlanadigan sana, maosh va shartnoma muddati. Bular Mehnat kodeksining 104-moddasi bo‘yicha shartnomada albatta yozilishi kerak. 2026-yil 26-oktabr holatiga Cloz’da 219 ta ochiq vakansiya “rasmiy” so‘zi bilan topiladi — ko‘p ish beruvchi rasmiy ishga olishni va’da qiladi, lekin buni qog‘ozda tekshirish sizning ishingiz.

Quyida — shartnomada nima bo‘lishi kerak, qaysi so‘zlarga e’tibor berish kerak va shartnoma berishmasa nima qilish kerak. Har bir qoida yonida Mehnat kodeksining moddasi bor: O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi.

VakansiyalarBarcha vakansiyalar

ta vakansiyahozir

Hammasini ko'rish (9 397)

Nega yozma shartnoma kerak?

Yozma shartnoma — kelishuvingizning yagona isboti. Og‘zaki “oyiga 5 mln beramiz” degan va’dani keyin isbotlab bo‘lmaydi. Shartnomada yozilgan maoshni esa talab qilish mumkin.

Qonun shartnomani yozma tuzishni talab qiladi: qog‘ozda yoki elektron shaklda, kamida ikki nusxada. Har bir nusxani ikkala tomon imzolaydi va bitta nusxa sizga beriladi (106-modda). Elektron shartnoma “Yagona milliy mehnat tizimi”da rasmiylashtiriladi.

Shartnomani tuzish, o‘zgartirish va bekor qilish shu tizimda albatta ro‘yxatdan o‘tkazilishi kerak (109-modda). Shunda ishlaganingiz rasmiy qayd etiladi.

Shartnomada nimalar bo‘lishi shart?

104-moddaga ko‘ra shartnomada albatta quyidagilar yoziladi:

ish joyi — qaysi tashkilot yoki shaxsda va qaysi joyda ishlaysiz;

mehnat vazifasi — kasb, mutaxassislik yoki lavozim va qanday ish qilasiz;

ish boshlanish sanasi — aniq kun;

mehnatga haq to‘lash shartlari — oklad yoki tarif stavkasi, qo‘shimcha to‘lovlar, ustamalar va mukofotlar;

muddat — agar shartnoma muddatli bo‘lsa, muddati va uning asosi;

ish va dam olish vaqti — agar sizniki boshqa xodimlarnikidan farq qilsa;

ish xususiyati — kerak bo‘lsa: qatnov, safar yoki yo‘lda ishlash.

Shuningdek, shartnomada ish beruvchining rekvizitlari bo‘ladi: nomi, manzili, STIR, telefoni va shartnomani kim, qaysi vakolat bilan imzolagani (107-modda). Nomi va manzili yo‘q “firma” bilan shartnoma tuzishdan oldin o‘ylab ko‘ring.

Biror shart yozilmay qolsa, shartnoma bekor bo‘lmaydi. Lekin u yozma qo‘shimcha kelishuv bilan to‘ldirilishi kerak (104-modda). Shuning uchun bo‘sh qolgan bandni hozir so‘rang.

Maosh, grafik va vazifalar: so‘zlarni tekshiring

Shartnomani o‘qiyotganda eng ko‘p muammo shu uchta joyda bo‘ladi.

Maosh. Summa aniq yozilgan bo‘lsin: oklad qancha, bonus yoki foiz nimaga bog‘liq. “Natijaga qarab” degan so‘zning o‘zi yetarli emas. Qonunga ko‘ra maosh so‘mda to‘lanadi, tilxat yoki kupon bilan to‘lash taqiqlangan (256-modda). Maosh kamida har yarim oyda bir marta to‘lanadi: avans va qolgan qismi (253-modda). Maosh bozorini bilish uchun: O‘zbekistonda oylik maoshlar.

Grafik. Qonundagi odatdagi ish vaqti haftasiga 40 soatdan oshmaydi (182-modda). Sizning grafikingiz boshqacha bo‘lsa (smena, 6/1, tungi ish), u shartnomada yozilishi kerak.

Vazifalar. “Rahbar topshirgan boshqa ishlar” kabi umumiy band bo‘lsa, asosiy vazifalaringiz aniq yozilganini tekshiring. Sotuvchi bo‘lib kirib, omborchi ishini ham qilib yurmaslik uchun.

Yana bir muhim qoida: xodimning ahvolini qonunga nisbatan yomonlashtiradigan shartlar haqiqiy emas (105-modda). Bunday band yozilgan bo‘lsa ham, u kuchga ega bo‘lmaydi.

Muddatli yoki muddatsiz: bu siz uchun nimani anglatadi?

Shartnoma muddatsiz yoki uch yilgacha bo‘lgan muddatga tuziladi. Muddati yozilmagan bo‘lsa, shartnoma muddatsiz hisoblanadi (110-modda).

Muddatli shartnoma faqat qonundagi asos bilan tuziladi: masalan, vaqtincha yo‘q xodim o‘rniga, mavsumiy ish yoki ikki oygacha vaqtinchalik ish uchun (112-modda). Ba’zi hollarda tomonlar kelishuvi bilan ham tuziladi: masalan, mikrofirma yoki yakka tartibdagi tadbirkorda, o‘rindoshlikda yoki kunduzgi ta’lim olayotganlar bilan (113-modda).

Asossiz tuzilgan muddatli shartnoma muddatsiz hisoblanadi. Uzaytirishlar bilan birga umumiy muddat besh yildan oshsa ham, shartnoma muddatsiz bo‘ladi. Nizo bo‘lsa, muddatli shartnoma asosli ekanini ish beruvchi isbotlaydi (111-modda).

Sinov muddati ham shartnomada yozilishi kerak. Yozilmagan bo‘lsa, siz sinovsiz qabul qilingansiz (129-modda). Sinov uch oydan oshmaydi, rahbarlar va bosh buxgalterlar uchun — olti oy (130-modda). Sinov, masalan, 18 yoshgacha bo‘lganlar va olti oygacha shartnoma tuzganlar uchun belgilanmaydi (129-modda).

Imzolashdan oldin: 10 bandli ro‘yxat

Shartnomani qo‘lingizga olganda shu ro‘yxat bo‘yicha tekshiring:

Ikki nusxa, ikkala tomon imzosi. Bitta nusxa sizda qoladi (106-modda).

Ish beruvchi rekvizitlari: nomi, manzili, STIR va imzolagan shaxs (107-modda).

Ish joyi — tashkilot va joy (104-modda).

Lavozim va vazifa aniq yozilgan (104-modda).

Ish boshlanish sanasi bor. Sana yozilmasa, shartnoma kuchga kirgandan keyingi ish kunidan ishlaysiz (104, 108-moddalar).

Maosh: oklad, ustamalar va mukofotlar; to‘lov kamida yarim oyda bir marta (104, 253-moddalar).

Grafik — agar umumiy tartibdan farq qilsa; odatdagi me’yor haftasiga 40 soat (104, 182-moddalar).

Muddat: muddatsiz yoki muddatli bo‘lsa — necha yil va qaysi asos bilan (110–113-moddalar).

Sinov muddati — yozilganmi va uch oydan oshmaydimi (129, 130-moddalar).

Ro‘yxatdan o‘tkazish — shartnoma “Yagona milliy mehnat tizimi”da ro‘yxatdan o‘tkaziladimi (109-modda).

Bitta band tushunarsiz bo‘lsa, imzolashdan oldin so‘rang. Savol berish — normal holat, bu ishni rad etish degani emas.

Shartnoma berishmasa nima qilish kerak?

Ko‘p odam “avval ishlab ko‘r, keyin rasmiylashtiramiz” degan gapni eshitgan. Qonun bu holatni ham hisobga oladi.

Agar sizni ishga qabul qilish huquqiga ega shaxs yoki uning roziligi bilan ishga qo‘yishgan bo‘lsa, shartnoma birinchi ish kunidan tuzilgan hisoblanadi. Ish beruvchi uch kun ichida shartnoma tuzishi va ishga qabul qilish haqida buyruq chiqarishi shart (128-modda).

Nima qilish mumkin:

Yozma so‘rang. Rahbarga ish boshlagan sanangizni ko‘rsatib, shartnoma so‘rab ariza bering. Bir nusxasiga qabul qilinganini yozdirib oling.

Dalillarni saqlang. Ish grafiki, topshiriqlar yozilgan xabarlar, maosh o‘tkazmalari — hammasi ishlaganingizni ko‘rsatadi.

Hujjat so‘rang. Yozma ariza bersangiz, ish beruvchi uch ish kuni ichida ish bilan bog‘liq hujjatlar nusxasini bepul berishi shart (117-modda).

Nizoni ko‘ring. Kelisha olmasangiz, mehnat nizolari komissiyasiga yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri sudga murojaat qilishingiz mumkin. Qaysi birini tanlash sizning ixtiyoringizda (545-modda).

Agar birinchi ishingiz bo‘lsa va qayerdan boshlashni bilmasangiz: Tajribasiz ish: qaysi ishlar oladi va maosh qancha.

Nusxani qayerda va qanday saqlash kerak?

Sizning nusxangiz — eng muhim hujjatlaringizdan biri. Uni ishdan ketgandan keyin ham saqlang.

Qog‘oz nusxa — imzolar va muhr (bo‘lsa) bilan. Uni papkada, uyda saqlang, ish joyida qoldirmang.

Telefondagi nusxa — har bir sahifani aniq suratga oling va bulutli xotiraga yoki o‘zingizga xabar qilib saqlang.

Qo‘shimcha kelishuvlar — maosh yoki lavozim o‘zgarsa, yangi kelishuvni ham shu papkaga qo‘ying.

Boshqa hujjatlar — ishga qabul buyrug‘i nusxasi, maosh haqida ma’lumotnoma. Ularni yozma ariza bilan so‘rash mumkin (117-modda).

Xavfsizlik: nimani hech qachon qilmaslik kerak

Hujjatlar va pul bilan bog‘liq bo‘lgani uchun bu qoidalarni yodda tuting:

Bo‘sh varaqqa imzo qo‘ymang. Bo‘sh joyga keyin istalgan narsani yozish mumkin. Sahifadagi bo‘sh bandlarni chizib qo‘ying.

Asl pasportingizni topshirmang. Kodeks ishga kirishda pasport yoki ID-kartani ko‘rsatishni talab qiladi (124-modda), uni topshirishni emas.

Qonunda yo‘q hujjatni bermang. Ishga kirishda Kodeks va qonunlarda ko‘rsatilmagan hujjatlarni talab qilish taqiqlangan (124-modda).

Ishga kirish uchun pul to‘lamang. “Shartnoma rasmiylashtirish”, “forma” yoki “o‘qish” uchun pul so‘rashsa — to‘xtang.

Shoshtirishsa, ehtiyot bo‘ling. “Hozir imzolang, keyin o‘qiysiz” — bu xavf belgisi. Shartnomani uyga olib, tinch o‘qishga haqingiz bor.

Firibgar e’lonlarni qanday tanish mumkin: Telegramdagi soxta vakansiyalar: 12 ta belgi.

Ko‘p so‘raladigan savollar

Mehnat shartnomasiz ishlash qonuniymi?

Yo‘q. Shartnoma yozma tuzilishi kerak (106-modda). Lekin sizni ishga qo‘yishgan bo‘lsa, shartnoma birinchi ish kunidan tuzilgan hisoblanadi va ish beruvchi uni uch kun ichida rasmiylashtirishi shart (128-modda).

Sinov muddati qancha bo‘ladi?

Uch oydan oshmaydi, rahbarlar va bosh buxgalterlar uchun olti oygacha (130-modda). Sinov faqat shartnomada yozilgan bo‘lsa amal qiladi (129-modda).

Muddatli shartnoma necha yilga tuziladi?

Uch yilgacha. Uzaytirishlar bilan umumiy muddat besh yildan oshsa, shartnoma muddatsiz hisoblanadi (110, 111-moddalar).

Shartnoma nusxasini olishga haqqim bormi?

Ha. Kamida ikki nusxa tuziladi va bittasi sizga beriladi. Nusxani olganingiz ish beruvchidagi nusxada imzoingiz bilan tasdiqlanadi (106-modda).

Shartnomada maosh yozilmagan bo‘lsa-chi?

Shartnoma baribir kuchda, lekin u yozma qo‘shimcha kelishuv bilan to‘ldirilishi kerak (104-modda). Maoshni aniq yozishni so‘rang.

Keyingi qadam — rasmiy ishga olishni va’da qilayotgan vakansiyalarni ko‘ring va suhbatda shartnoma haqida so‘rang.